W 2026 roku przedsiębiorców czeka wzrost składek na ubezpieczenia społeczne, wynikający z podwyższenia minimalnego oraz prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Pełna składka ZUS (z dobrowolnym chorobowym i Funduszem Pracy) wyniesie 1926,76 zł, co stanowi wzrost o 152,80 zł względem roku poprzedniego. Dla osób korzystających z preferencyjnych stawek (tzw. mały ZUS przez pierwsze 24 miesiące) łączna kwota opłat to 456,18 zł. Podstawę wymiaru dla „dużego ZUS” ustalono na poziomie 5652 zł, natomiast dla stawek preferencyjnych wynosi ona 1441,80 zł.
Wzrost obciążeń dla przedsiębiorców na „dużym ZUS” w 2026 roku
Rok 2026 przynosi kolejne zmiany w wysokości opłat na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które są bezpośrednią konsekwencją wskaźników makroekonomicznych przyjętych w ustawie budżetowej. Kluczowym czynnikiem determinującym wysokość przelewów do ZUS jest prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne, które wzrosło o 747 zł, osiągając pułap 9420 zł. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorców opłacających standardowe stawki (tzw. duży ZUS) wynosi 60% tej kwoty. Oznacza to, że minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 roku to 5652 zł. Przekłada się to bezpośrednio na wyższe obciążenia miesięczne. Łączna suma składek na ubezpieczenia społeczne wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym oraz składką na Fundusz Pracy wynosi 1926,76 zł. Jest to kwota wyższa o 152,80 zł w zestawieniu z rokiem 2025. Należy pamiętać, że wyliczenie to nie uwzględnia składki zdrowotnej, której wysokość jest kalkulowana oddzielnie w zależności od formy opodatkowania. Jak informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim, przedsiębiorcy niekorzystający z ulg są zobowiązani do opłacania składek od wspomnianej podstawy 9420 zł, co po przeliczeniu daje wymaganą minimalną podstawę 5652 zł.
1. Kluczowe wskaźniki bazowe na 2026 rok
Poniższe kwoty stanowią podstawę do wyliczeń wszystkich składek:
- Prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne: 9420 zł (wzrost o 747 zł).
- Minimalne wynagrodzenie za pracę: 4806 zł (wzrost o 140 zł).
- Podstawa wymiaru składek na „duży ZUS” (60% przeciętnego wynagrodzenia): 5652 zł.
- Podstawa wymiaru składek preferencyjnych (30% minimalnego wynagrodzenia): 1441,80 zł.
- Roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek (limit 30-krotności): 282 600 zł.
2. Wyliczenie składek ZUS na 2026 rok
Poniższe wyliczenia nie obejmują składki zdrowotnej (która jest wyliczana indywidualnie w zależności od formy opodatkowania).
A. „Duży ZUS” (Pełne składki)
Obowiązuje przedsiębiorców niekorzystających z ulg.
- Podstawa wymiaru: 5652,00 zł
- Ubezpieczenie emerytalne (19,52%): 1103,27 zł
- Ubezpieczenie rentowe (8%): 452,16 zł
- Ubezpieczenie chorobowe (2,45%): 138,47 zł
- Ubezpieczenie wypadkowe (1,67%): 94,39 zł
- Fundusz Pracy (2,45%): 138,47 zł
ŁĄCZNIE do zapłaty: 1926,76 zł (Wzrost miesięczny względem 2025 roku: +152,80 zł)
B. Składki preferencyjne (przez pierwsze 24 miesiące)
Obowiązuje nowych przedsiębiorców spełniających warunki ustawowe (Grupa I).
- Podstawa wymiaru: 1441,80 zł
- Ubezpieczenie emerytalne (19,52%): 281,44 zł
- Ubezpieczenie rentowe (8%): 115,34 zł
- Ubezpieczenie chorobowe (2,45%): 35,32 zł
- Ubezpieczenie wypadkowe (1,67%): 24,08 zł
ŁĄCZNIE do zapłaty: 456,18 zł (Wzrost miesięczny względem 2025 roku: +13,28 zł)
C. Mały ZUS Plus
- Podstawa wymiaru: Uzależniona od dochodu z roku poprzedniego.
- Dolny limit podstawy: 1441,80 zł.
- Górny limit podstawy: 5652,00 zł.
Szczegółowy podział składek na poszczególne fundusze
Przedsiębiorcy planujący budżet na 2026 rok muszą uwzględnić precyzyjny podział nowej kwoty 1926,76 zł na poszczególne ubezpieczenia. Deklarując minimalną podstawę wymiaru za okres od stycznia do grudnia 2026 roku, struktura płatności kształtuje się następująco: na ubezpieczenie emerytalne (19,52%) należy przeznaczyć 1103,27 zł, a na ubezpieczenie rentowe (8%) kwotę 452,16 zł. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (2,45%) to koszt 138,47 zł. Składka na ubezpieczenie wypadkowe, przy założeniu stopy procentowej 1,67%, wynosi 94,39 zł, przy czym warto zaznaczyć, że stopa ta obowiązuje do 31 marca 2026 roku i w nowym roku składkowym może ulec zmianie. Całość uzupełnia składka na Fundusz Pracy w wysokości 138,47 zł (2,45%). Dla grupy przedsiębiorców opłacających składki na zasadach ogólnych (tzw. Grupa II), do której należą m.in. wspólnicy spółek jawnych, komandytowych, partnerskich czy jednoosobowych spółek z o.o., a także twórcy i artyści, podane wartości stanowią dolny limit zobowiązań wobec organu rentowego.
Preferencyjne stawki i Mały ZUS Plus – zasady na 2026 rok
Osoby rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej, spełniające kryteria do skorzystania z preferencyjnych składek przez pierwsze 24 miesiące (Grupa I), również odczują wzrost opłat, choć w mniejszej skali. Podstawa wymiaru składek dla tej grupy jest uzależniona od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w 2026 roku wynosi 4806 zł (wzrost o 140 zł). Podstawa ta nie może być niższa niż 30% minimalnej płacy, co daje kwotę 1441,80 zł. W rezultacie łączna suma składek na ubezpieczenia społeczne (bez składki zdrowotnej) wynosi 456,18 zł, co oznacza wzrost o 13,28 zł rok do roku. Na tę kwotę składają się: ubezpieczenie emerytalne – 281,44 zł, rentowe – 115,34 zł, chorobowe – 35,32 zł oraz wypadkowe – 24,08 zł. Przedsiębiorcy korzystający z ulgi „Mały ZUS Plus” wyliczają składki od dochodu z poprzedniego roku, ale obowiązują ich sztywne ramy podstawy wymiaru: nie może być ona niższa niż 1441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia) ani wyższa niż 5652,00 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia). Roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych w 2026 roku ustalono na poziomie 282 600 zł.
Ubezpieczenie wypadkowe i zdrowotne – zmienne składniki opłat
Ważnym elementem systemu ubezpieczeń jest składka wypadkowa, której stopa procentowa jest ustalana na rok składkowy trwający od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku. Płatnicy zgłaszający do ubezpieczenia nie więcej niż 9 osób ustalają stopę w wysokości 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej dla grup działalności na dany rok. Więksi płatnicy, zatrudniający co najmniej 10 ubezpieczonych, którzy nie składali ZUS IWA przez trzy lata, stosują stawkę właściwą dla swojej grupy działalności. Odrębną kwestią pozostaje składka zdrowotna. Przepisy nakładają na przedsiębiorcę obowiązek samodzielnego ustalenia sumy wszystkich składek. Wysokość składki zdrowotnej jest ściśle powiązana z formą opodatkowania oraz osiąganym dochodem, co uniemożliwia podanie jednej, uniwersalnej kwoty dla wszystkich płatników. W celu poprawnego wyliczenia tego zobowiązania przedsiębiorcy mogą posiłkować się oficjalnym kalkulatorem udostępnianym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
W 2026 roku przedsiębiorcy muszą przygotować się na zauważalny wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z podwyższenia wskaźników makroekonomicznych:
- Wzrost obciążeń stałych: Przedsiębiorca na „dużym ZUS-ie” zapłaci rocznie o 1833,60 zł więcej samych składek społecznych niż w roku 2025 (152,80 zł x 12 miesięcy).
- Kluczowa rola przeciętnego wynagrodzenia: Skokowy wzrost prognozowanej średniej krajowej (do 9420 zł) bezpośrednio przełożył się na wyższą podstawę wymiaru składek dla większości firm.
- Składka zdrowotna jako dodatkowy koszt: Należy pamiętać, że kwoty 1926,76 zł oraz 456,18 zł to jedynie ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy. Całkowity przelew do ZUS będzie wyższy o składkę zdrowotną, której nie można odliczyć od podatku, a jej wysokość zależy od wybranej formy opodatkowania (skala, liniowy, ryczałt).
- Zmienność składki wypadkowej: Podana w wyliczeniach kwota składki wypadkowej (1,67%) jest wartością bazową obowiązującą do 31 marca 2026 r. Od 1 kwietnia stopa ta może ulec zmianie dla płatników zgłaszających powyżej 9 osób lub w zależności od zmiany kategorii ryzyka dla danej branży.