12 stycznia 2026 roku mija 50 lat od utworzenia Suwalskiego Parku Krajobrazowego, pierwszego parku krajobrazowego w Polsce. Park obejmuje 6338 ha unikalnego krajobrazu polodowcowego północnej Suwalszczyzny, w tym jezioro Hańcza – najgłębsze w kraju. Jubileusz obchodzony jest przez cały 2026 rok pod Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Suwałk. Obchody otworzy premiera filmu „W krainie Hańczy. 50 lat Suwalskiego Parku Krajobrazowego”.
50 lat Suwalskiego Parku Krajobrazowego – historia pierwszego parku krajobrazowego w Polsce
12 stycznia 2026 roku przypada 50. rocznica utworzenia pierwszego parku krajobrazowego w Polsce. Decyzja podjęta w 1976 roku zapoczątkowała rozwój systemu parków krajobrazowych jako formy ochrony przyrody, łączącej zachowanie walorów krajobrazowych z obecnością człowieka. Obecnie w Polsce funkcjonuje 125 parków krajobrazowych, a Suwalski Park Krajobrazowy pozostaje symbolem tej idei i jednym z najbardziej rozpoznawalnych obszarów chronionych w kraju.
Historia Suwalskiego Parku Krajobrazowego
Suwalski Park Krajobrazowy został utworzony 12 stycznia 1976 roku na obszarze zagłębienia Szeszupy oraz terenów otaczających jezioro Hańcza. Był pierwszym parkiem krajobrazowym w Polsce, wyznaczając kierunek dla kolejnych inicjatyw ochronnych. Od początku jego celem była ochrona unikalnej rzeźby terenu oraz krajobrazu ukształtowanego przez lądolód skandynawski kilkanaście tysięcy lat temu. Siedziba Parku mieści się w miejscowości Malesowizna–Turtul, skąd koordynowane są działania ochronne i edukacyjne.
Krajobraz polodowcowy i walory przyrodnicze
Atrakcyjność Suwalskiego Parku Krajobrazowego wynika z młodoglacjalnej rzeźby terenu, charakteryzującej się pagórkowatymi wzgórzami, głębokimi dolinami rzecznymi oraz rozległymi panoramami jeziornymi. Na terenie Parku znajduje się 26 jezior o powierzchni powyżej 1 ha, w tym jezioro Hańcza – najgłębsze jezioro w Polsce (widzimy je powyżej, na pierwszym zdjęciu w tym artykule). Cały obszar leży w dorzeczu Niemna, a główne rzeki odprowadzające wody to Czarna Hańcza i Szeszupa. Otwarty charakter krajobrazu podkreślają rozległe użytki rolne, które dominują w strukturze przestrzennej Parku.
Powierzchnia i struktura użytkowania terenu
Suwalski Park Krajobrazowy zajmuje powierzchnię 6338 ha. Struktura użytkowania terenu przedstawia się następująco:
- około 60% stanowią użytki rolne,
- 24% to lasy i zadrzewienia,
- 10% zajmują wody,
- 4% obejmują tereny zabagnione,
- 2% to pozostałe grunty.
Takie zróżnicowanie sprzyja zachowaniu krajobrazu kulturowego oraz wysokiej różnorodności środowisk przyrodniczych.
Jubileusz 50-lecia i patronat honorowy
Obchody 50-lecia Suwalskiego Parku Krajobrazowego zaplanowano na okres od 12 stycznia do 31 grudnia 2026 roku. Jubileusz został objęty Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Suwałk. Park zapowiada organizację wydarzeń promocyjno-kulturalnych zarówno na swoim terenie, jak i w mieście Suwałki. Ich celem jest popularyzacja wiedzy o krajobrazie Suwalszczyzny oraz roli parków krajobrazowych w systemie ochrony przyrody.
Premiera filmu otwierająca rok jubileuszowy
Rok jubileuszowy otworzy uroczysta premiera filmu „W krainie Hańczy. 50 lat Suwalskiego Parku Krajobrazowego”. Wydarzenie odbędzie się 6 lutego 2026 roku o godzinie 11:30 w Cinema Lumiere w galerii Suwałki Plaza. Zapisy na premierę prowadzone będą od 28 stycznia 2026 roku pod numerem telefonu 533-282-434. Liczba miejsc jest ograniczona, a wydarzenie stanowi zapowiedź całorocznych obchodów.
Pół wieku ochrony krajobrazu
Pięćdziesięciolecie Suwalskiego Parku Krajobrazowego to okazja do podsumowania roli parków krajobrazowych w ochronie przyrody i krajobrazu Polski. Jubileusz przypomina o znaczeniu świadomego zarządzania przestrzenią oraz długofalowej ochrony obszarów o wyjątkowych walorach naturalnych.
Fot. Łukasz Tyczkowski