Wirtualna wystawa „Wietnam 1969 & 1979. Cyfrowe archiwum fotografii Andrzeja Strumiłły” prezentuje ponad 1300 zdjęć artysty. Album zawiera 300 wybranych fotografii z komentarzem kuratorskim Doroty Jareckiej, dziennikami Strumiłły i opracowaniem edytorskim Emilii Kolinko. Fotografie dokumentują wojnę wietnamską i konflikt wietnamsko-chiński, ukazując codzienność, krajobrazy i społeczne aspekty regionu.
Andrzej Strumiłło i jego fotografia w Wietnamie
Fotografie Andrzeja Strumiłły stanowią połączenie dokumentacji i dzieła sztuki. Artysta rejestrował miejsca, osoby oraz codzienne życie mieszkańców Wietnamu, a jego zdjęcia są świadectwem zarówno historii, jak i subiektywnego sposobu widzenia. W albumie nie wprowadzono podziału na rozdziały ani hierarchizacji wydarzeń. Odbiór zdjęć opiera się na bezpośrednim kontakcie z obrazem, co pozwala widzowi samodzielnie interpretować rzeczywistość przedstawioną w kadrach.
W 1969 roku Strumiłło fotografował głównie aparatem Leica III (małoobrazkowym), a w 1979 roku korzystał z Zenit TTL, RolleiFlex oraz Pentacon SIX. Różnorodność sprzętu fotograficznego pozwoliła na uchwycenie zarówno detali, jak i szerokich planów krajobrazowych.
Historyczny kontekst fotografii: wojny w Wietnamie
Wojna wietnamska (1955–1975) była konfliktem złożonym, w którym komunistyczna Północ wspierana przez ZSRR i Chiny walczyła z Południem, wspieranym przez Stany Zjednoczone i ich sojuszników. Granicę między obydwoma państwami wyznaczał 17. równoleżnik. Konflikt miał charakter zarówno wojny domowej, jak i elementu globalnej rywalizacji w czasie zimnej wojny. Kulminacją było zdobycie Sajgonu przez siły komunistyczne w 1975 roku i zjednoczenie kraju.
W 1979 roku Wietnam był sceną krótkiego, lecz intensywnego konfliktu z Chinami, spowodowanego napięciami politycznymi i interwencją w Kambodży. Walki koncentrowały się w rejonie przygranicznym na północy kraju, pozostawiając trwałe ślady w krajobrazie i pamięci mieszkańców.
Struktura i zawartość cyfrowego albumu
Album prezentuje 300 wybranych zdjęć spośród 1300 fotografii zgromadzonych w repozytorium. Zawiera:
- tekst kuratorski Doroty Jareckiej,
- dzienniki Andrzeja Strumiłły,
- opracowanie edytorskie Emilii Kolinko.
Fotografie rejestrują codzienność, przestrzeń publiczną i prywatną oraz ślady historii obecne w krajobrazie i życiu społecznym. Nie wszystkie zdjęcia mają pełną dokumentację – niektóre brakujące metadane są wynikiem decyzji kuratorskiej, która uznała autonomiczną wartość artystyczną dzieła za równie ważną jak kompletność informacji.
Proces weryfikacji i dokumentacji fotografii
W archiwum Fundacji Strumiłło dane dotyczące negatywów były niekompletne lub mylne. Opracowujący projekt posiłkowali się:
- identyfikacją i porównywaniem filmów fotograficznych używanych przez Strumiłłę,
- istniejącymi odbitkami z archiwum,
- tekstem notesu z 1979 roku,
- napisami na rysunkach w zbiorach Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie,
- publikacjami Andrzeja Strumiłły, nagraniami rozmów i wywiadów,
- wyszukiwaniem miejsc i obiektów przy użyciu narzędzi AI.
Część zdjęć pozostała bez pełnej identyfikacji, co wynikało z kuratorskiego uznania wartości artystycznej obrazu za kryterium nadrzędne.
Cyfrowe archiwum Andrzeja Strumiłły pozwala widzom zapoznać się z historią Wietnamu z perspektywy artysty-fotografa. Album jest dostępny online, co umożliwia szeroką eksplorację zdjęć i refleksję nad wydarzeniami historycznymi w kadrach fotograficznych. Zachęcamy do komentowania i dzielenia się własnymi spostrzeżeniami, aby dyskusja wokół tej wystawy mogła się rozwijać.
Publikacja powstała w ramach projektu dofinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Fot. Kolaż zdjęć na podstawie fotografii Andrzeja Strumiłły, Fundacja Strumiłło