19 maja 2026 roku w Sejnach odbył się spacer historyczny w ramach projektu „Z biegiem Marychy. Mapa miejsc i opowieści”. Archeolożka Anetta Ejdulis przedstawiła uczestnikom najstarsze miejsca związane z początkami miasta, w tym wzgórze św. Jerzego, dawny cmentarz oraz miejsce pierwszego kościoła. Spotkanie przybliżyło znaczenie doliny Marychy dla rozwoju osadnictwa, handlu i życia społecznego Sejn.
Z biegiem Marychy. Historyczny spacer po miejscach, w których rozpoczęła się historia Sejn
19 maja 2026 roku w Sejnach odbył się plenerowy spacer historyczny zorganizowany w ramach projektu „Z biegiem Marychy. Mapa miejsc i opowieści”. Przewodniczką spotkania była Anetta Ejdulis, archeolożka i badaczka historii Sejneńszczyzny, od ponad 27 lat zajmująca się ochroną zabytków oraz lokalnego dziedzictwa kulturowego. Wydarzenie poświęcono miejscom, które odegrały kluczową rolę w kształtowaniu najstarszej historii miasta nad Marychą.
Anetta Ejdulis o najstarszych śladach osadnictwa w Sejnach
Podczas spaceru uczestnicy odwiedzili punkty związane z początkami Sejn i rozwojem osadnictwa w dolinie Marychy. Wiele z tych miejsc nie jest dziś wyraźnie widocznych w przestrzeni miejskiej, lecz ich znaczenie potwierdzają źródła historyczne i badania archeologiczne. Opowieści dotyczyły zarówno najstarszych osad, jak i obiektów, które przez stulecia wyznaczały gospodarczy i społeczny rozwój miasta.
Anetta Ejdulis przedstawiła historię odnalezienia jaćwieskiego grotu włóczni oraz skarbu złotych i srebrnych monet, które stanowią ważne świadectwa obecności dawnych społeczności na tym terenie. Uczestnicy poznali także dzieje dworu Wiśniowieckich oraz miejsc związanych z pierwszymi etapami rozwoju Sejn.
Wzgórze św. Jerzego – miejsce, w którym rozpoczęła się historia miasta
Szczególne znaczenie podczas spaceru miało wzgórze św. Jerzego, położone na zakolu rzeki Marycha. Według archeologów to właśnie tutaj najprawdopodobniej rozpoczęła się historia Sejn. Badania potwierdzają, że teren ten był użytkowany już w najwcześniejszym okresie funkcjonowania miasta.
Wzgórze było dawniej znacznie rozleglejsze niż obecnie. Na jego obszarze znajdował się cmentarz św. Jerzego oraz pierwszy drewniany kościół w Sejnach. Świątynię wzniósł Jerzy Grodziński na przełomie XVI i XVII wieku dla sprowadzonych z Wilna dominikanów. To właśnie do tego kościoła trafiła początkowo figura Matki Boskiej Sejneńskiej po przywiezieniu jej z Królewca.
Kościół pod wezwaniem św. Jerzego przetrwał najazd szwedzki i służył mieszkańcom przez ponad dwa stulecia. Został rozebrany w 1842 roku, gdy jego stan techniczny zaczął zagrażać bezpieczeństwu.
Badania archeologiczne potwierdziły obecność dawnych pochówków
W trakcie badań archeologicznych potwierdzono, że na wzgórzu św. Jerzego nadal znajdują się pochówki. Część tego obszaru jest obecnie zajmowana przez komendę miejscowej straży pożarnej. Odkrycie to ma istotne znaczenie dla poznania najstarszych dziejów Sejn oraz ochrony historycznej przestrzeni miasta.
Cmentarz św. Jerzego jest uznawany za symboliczne miejsce narodzin Sejn. To tutaj koncentrowało się życie religijne pierwszej wspólnoty miejskiej, a w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki rozwijało się osadnictwo i handel.
Rzeka Marycha jako centrum życia gospodarczego i osadniczego
Dolina Marychy przez stulecia stanowiła naturalne centrum funkcjonowania Sejn. W pobliżu rzeki powstawały pierwsze zabudowania, rozwijał się handel i skupiało się życie codzienne mieszkańców. Układ urbanistyczny miasta do dziś zachowuje ślady tego historycznego rozwoju.
Projekt „Z biegiem Marychy. Mapa miejsc i opowieści” zwraca uwagę na związek pomiędzy krajobrazem naturalnym a historią miasta. Spacer historyczny pokazał, że wiele istotnych wydarzeń i procesów osadniczych można odczytać na nowo dzięki badaniom archeologicznym i analizie dawnych źródeł.
Dawne Sukiennice w Sejnach i porządkowanie miejskiego placu
Jednym z omawianych podczas spaceru miejsc były murowane Sukiennice, nazywane także kramnicami. Obiekt powstał w latach 1828–1833 lub według części źródeł do 1835 roku. Inicjatorem budowy był komisarz sejneński Stanisław Polkowski, który przekonał miejscowych kupców do uporządkowania centralnego placu i zabudowania go trzema rzędami kramów.
Przed realizacją inwestycji teren znajdował się w złym stanie. Plac nie odprowadzał wód opadowych i ścieków, co powodowało powstawanie nieprzyjemnych wyziewów oraz utrudniało korzystanie z tej części miasta. W ramach prac osuszono teren, zasypano fragment placu i wykonano kanał odpływowy. Projekt architektoniczny sporządził Mariusz Tryniszewski.
Spacer historyczny jako odkrywanie tożsamości Sejn
Spacer z Anettą Ejdulis był próbą ponownego odczytania miejsc, które przez wieki kształtowały tożsamość Sejn. Uczestnicy mogli zobaczyć przestrzenie pozornie zwyczajne, lecz mające fundamentalne znaczenie dla rozwoju miasta. Wzgórze św. Jerzego, dolina Marychy, dawne Sukiennice i ślady najstarszego osadnictwa tworzą spójną opowieść o początkach Sejn i ich historycznym dziedzictwie.
Z biegiem Marychy. Mapa miejsc i opowieści – zdjęcia ze spaceru
FAQ – Z biegiem Marychy
Kiedy odbył się spacer historyczny „Z biegiem Marychy”?
Spacer odbył się 19 maja 2026 roku w Sejnach.
Kim jest Anetta Ejdulis?
To archeolożka i badaczka historii Sejneńszczyzny z ponad 27-letnim doświadczeniem w ochronie zabytków.
Dlaczego wzgórze św. Jerzego jest ważne dla historii Sejn?
To miejsce pierwszego drewnianego kościoła i cmentarza, uznawane za kolebkę miasta.
Co potwierdziły badania archeologiczne na wzgórzu św. Jerzego?
Badania wykazały, że na tym terenie nadal znajdują się dawne pochówki.
Kiedy powstały Sukiennice w Sejnach?
Murowane kramnice wybudowano w latach 1828–1833 lub według innych źródeł do 1835 roku.
Fot. Łukasz Tyczkowski